Makbule Akderin Özeren ile sözlü tarih görüşmesi

Abstract

1951 yılında Bursa’da doğan Makbule Akderin Özeren 1972 yılında evlenir. Eşinin kökeni Tatar olup Kırım’dan göç eden bir ailedir. Eşi Çetin Bey ile yaptığı evlilikten ve düğünlerinden detaylıca bahseder. Mollaarap Mahallesi'nde Kafkaslardan ve Balkanlardan pek çok insanın yaşadığını söyler. Mahallede yaşatılan Bursa geleneklerini anlatır. Beyaz eşya kullanımı 1974’ten sonra yaygınlaşır. O zamana kadar buzdolabı dahil ortak kullanılır. Özeren ailesi bu yıl ilk televizyonlarını alır. Televizyonda sadece Çarşamba günleri program vardır. Müzik ağırlıklı programların başlarında İstiklal Marşı okunduğunu belirtir. Güvenspor’da antrenörlük yapan Özeren’in eşi aynı zamanda bir siyasi partiye de mensuptur. 1973 senesinde oğulları Oğuz dünyaya gelir. Mollaarap Mahallesi'nde neredeyse her gelinin doğumunu Ayten ebenin yaptırdığını aktarır. Bursa’da doğum yapan kadınların devam ettirdiği geleneklere değinir. Fakat bu dönemde diş buğdayı geleneğinin yapılmadığını söyler. Hıdırellez kutlamalarını ayrıntılı bir şekilde anlatır. Kutlamalar 5 Mayıs gecesi başlar, 6 Mayıs’ta biter. Eski yastıklar, minderler ve lastikleri yakılır, tüm mahalle bu ateşin üzerinden atlar. Hıdırellez zamanında yapılan pek çok adet vardır; örneğin gül ağaçlarının dibine içinde para olan çanta konulur, bu paraların bereket getirdiğine inanıldığı için bir sene boyunca saklanır. Daha sonra hep birlikte Harman Yeri’ne pikniğe gidilir. Mahallede ölüm döşeğinde olan bir hasta olduğunda komşular yardıma koşar ve her ihtiyacı karşılanır. Eskiden cenazeler evlerde yıkanır. Cenazelerde gelen giden çok olur, yemekler getirilir. Cenaze evinden çıktıktan sonra dualar okunur ve helvalar dağıtılır. Ölen kişinin ayakkabısı fakir biri alıp giysin diye evin önüne bırakılır. Ölünün ardından yedi gece dualar okutulur. Sünnet düğünlerinde bir hafta önceden davetiyeler dağıtılır, bunun için maddi durumu kötü olan dul bir kadın seçilir. Davetiyesini alan her ev dağıtıcıya bahşiş verir. Sünnet düğünleri Perşembe günü yatak yapımıyla başlar. Yatak serildikten sonra eğlence yapılır ve sofralar kurulur. Sünnet düğünlerinde kına adeti de vardır. Cuma günü davetlilerle vakit geçirilir, Cumartesi günü ise sünnet çocuğu yakın akrabalarının elini öpmeye götürülür. Düğünlerdeki yemekler cemiyetlerde yemek yapan aşçılar tarafından yapılır. Özeren’nin oğlu sünnet olduğunda yemekler hem davetlilere hem de Çocuk Esirgeme Kurumu’na dağıtılır. Sünnet sonunda misafirler oğlanı tebrik eder ve hediyeler bırakır. Özeren daha sonra Mollaarap Mahallesi’ndeki kış aylarından bahseder. Kışları çok kar yağar, bu sebeple mahallede dolmuşlar bile çalışmaz. Bursa’ya yağan kar sebebiyle şehirler arası ve şehir içi ulaşım olumsuz etkilenir. 1940-1950'li yıllarda şehirde buzdolabı kullanımı yaygın olmadığı için dağlardan buz kalıpları getirilir ve esnafa satılır. Anılarını anlatan Özeren, yaşadığı evin müteahhitte verildiğinden bahseder.